Jij bent niet raar. Jij hebt iets meegemaakt. Psycho-educatie voor wie iets schokkends heeft meegemaakt

Een schokkende gebeurtenis laat vaak meer sporen na dan je op het eerste gezicht ziet. Wie iets meemaakt zoals geweld, verlies, een ongeval of mishandeling, kan daar fel op reageren. Meteen nadat het gebeurd is, maar ook lang daarna. En dat is normaal.

Die reacties (emotioneel, lichamelijk, cognitief) kunnen verwarrend en beangstigend zijn. Tegelijk is er vaak twijfel om hulp te zoeken: “Is wat mij overkwam wel ernstig genoeg?” Of mensen blijven stil uit schaamte, schuld of vrees voor reacties en victim blaming.

We zien dit bij Slachtofferhulp van het CAW bij slachtoffers van misdrijven, maar ook na andere schokkende gebeurtenissen, zoals een brand, een verkeersongeval, of wanneer je iemand verliest door zelfdoding. Naast de gevolgen voor het slachtoffer is er vaak ook een grote impact op de omgeving.

Met de campagne ‘Jij bent niet raar. Jij hebt iets meegemaakt’ wil het CAW, het Centrum Algemeen Welzijnswerk slachtoffers erkenning en herkenning bieden. Het materiaal maakt normale reacties op abnormale gebeurtenissen zichtbaar en toont waar je terechtkan.

Waarom deze campagne?

Veel mensen die iets schokkends meemaken, twijfelen of hun verhaal ‘ernstig genoeg’ is. Ze blijven ermee zitten of vinden dat ze het alleen moeten kunnen verwerken of dat ze overdrijven. Ook als de gebeurtenis al langer geleden was, twijfelen ze of ze nog wel hulp kunnen zoeken. Die twijfel kan de verwerking in de weg staan.

Céline Bisschop van Slachtofferhulp van CAW: “We zien dat mensen vaak twijfelen om hulp te zoeken, uit schaamte, schuld of angst voor reacties en victim blaming. Terwijl sterke emotionele, lichamelijke of cognitieve reacties vaak normale reacties zijn op een abnormale gebeurtenis. Met deze campagne willen we erkenning en herkenning geven en duidelijk maken waar je terechtkan, op jouw tempo.”

Goedbedoeld advies

“Je moet dat toch stilaan een plek geven.” “Maar je ziet er toch oké uit?” “Waarom ben je niet meteen naar de politie gegaan?”

Zinnen als deze zijn vaak goedbedoeld. We zeggen ze als vriend of familie van iemand die iets meemaakte, uit bezorgdheid, of omdat we onszelf wat houvast willen geven. Maar voor wie iets ingrijpends meemaakte, kunnen die woorden voelen als een tweede klap. Het zijn goedbedoelde adviezen die eigenlijk zeggen: “Jij doet iets verkeerd.”

Terwijl je als omgeving ook zou kunnen zeggen: “Het spijt me dat dit je is overkomen.” “Je hoeft dit niet alleen te dragen.” “Je reactie is normaal.” “Wil je dat ik met je meedenk?”

Céline Bisschop: “Ook de omgeving wil vaak helpen, maar zegt soms dingen die, hoe goedbedoeld ook, kunnen aanvoelen als een tweede klap. Met deze campagne tonen we hoe je steunend kan reageren: erken wat er gebeurd is, normaliseer de reactie, en geef mee: je hoeft dit niet alleen te dragen.”

Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez steunt dit initiatief.

Caroline Gennez: “Wie slachtoffer wordt van een ingrijpende gebeurtenis gaat door een rollercoaster van emoties en vragen. Inzicht krijgen in wat je ervaart, weten hoe je steun kan bieden aan anderen en vlot de weg vinden naar hulpverlening zijn dan essentieel.”

Je hoeft het niet alleen te dragen

Daarom zegt deze campagne: je hoeft het niet alleen te dragen. Jouw reacties zijn normale reacties op een abnormale gebeurtenis. Praat erover met iemand die je vertrouwt, vrienden, familie of collega’s, en weet dat je ook professionele steun kan inschakelen.

Slachtofferhulp van CAW luistert, zonder oordeel. We geven informatie, bieden emotionele en praktische steun, en helpen je op weg, op jouw tempo. Ontdek alles op www.caw.be/nietraar.

Wat kan je verwachten?

• Video’s waarin hulpverleners Nikki en Anke uitleg geven over reacties op trauma, twijfels rond hulp zoeken, juridische termen (klacht, melding, aangifte) en hoe de omgeving kan helpen.
• Psycho-educatieve tools: van een visueel overzicht van de ‘Window of Tolerance’ tot tips over overlevingsreacties (fight, flight, freeze…).
• Doorverwijzing naar diensten slachtofferzorg, zoals Slachtofferhulp van het CAW: voor wie nood heeft aan extra steun.

Ook voor professionals

De campagne geeft ook professionals zoals huisartsen, leerkrachten, jeugdwerkers en andere eerstelijnswerkers extra tools. Zij vinden er:

• signalen om op te letten
• manieren om eerste steun te bieden
• materiaal om te gebruiken in gesprekken of in klascontext
• info over gericht doorverwijzen naar slachtofferhulp

Dit pakket kwam tot stand met steun van het Departement Zorg. Het is psycho-educatief en bedoeld als ondersteuning en instap; het vervangt geen individuele begeleiding of therapie.

CAW biedt laagdrempelige, professionele ondersteuning bij psychosociale vragen. Mensen kunnen terecht voor een gesprek, begeleiding, informatie en toeleiding naar gepaste hulp.