Slachtofferhulp: van het eerste telefoontje tot het laatste gesprek

Een verkeersongeval gooit alles overhoop: het lichaam, de emoties, en meteen ook de papierwinkel. Daphné Bouckaert, hulpverlener slachtofferhulp bij CAW Oost-Vlaanderen, legt uit hoe het CAW verkeersslachtoffers begeleidt. Van de eerste schok tot het moment dat mensen opnieuw regie voelen over hun leven.

Wie klopt er aan?

Slachtofferhulp richt zich op iedereen die iets traumatisch meemaakt in het verkeer: gewonden, naastbestaanden, nabestaanden, getuigen en veroorzakers zonder verzwarende omstandigheden. Kinderen vanaf zes jaar kunnen rechtstreeks begeleid worden. Voor jongere kinderen worden de ouders gecoacht.

Ongeveer 80% van de aanmeldingen komt binnen via de politie. Slachtofferbejegenaars voeren het eerste slechtnieuwsgesprek en stellen meteen het aanbod van het CAW voor. Geeft iemand toestemming, dan stuurt de politie een aanmeldingsformulier door en neemt het CAW-team binnen de twee werkdagen contact op.

Wie zelf het initiatief wil nemen, kan elke voormiddag terecht via de permanentielijn: 09 432 03 00

Stabiliseren voor je kunt verwerken

Na een ingrijpende gebeurtenis staat psycho-educatie centraal. “We nemen mensen mee in hoe ons brein en lichaam reageren op stress en trauma,” zegt Daphné. “We normaliseren: alles wat je denkt en voelt zijn normale reacties op een abnormale situatie.” Een verkeersongeval treft iemand plotseling en onverwacht. Het controleverlies dat daarop volgt, kan het dagelijks functioneren volledig ontwrichten. Stabilisatie – in de betekenis van opnieuw rust, verbinding en veiligheid voelen – is dan de eerste prioriteit.

Pas als mensen voldoende gestabiliseerd zijn, komt verwerking aan bod. Die volgorde is bewust. “Het heeft geen zin om aan diepere verwerking te beginnen als iemand nog midden in de acute stress zit,” legt Daphné uit.

“Alles wat je denkt en voelt zijn normale reacties op een abnormale situatie.”

Meer dan een luisterend oor

De begeleiding beperkt zich niet tot het emotionele. Wie betrokken raakt bij een verkeersongeval, wordt geconfronteerd met een wirwar van verzekeringen, expertises en juridische procedures. Het CAW Oost-Vlaanderen helpt dat ontrafelen: hulpverleners informeren over de rechten als slachtoffer en de gerechtelijke procedure. Ze kijken ook na of iemand recht heeft op een pro-deo advocaat en nemen samen de documenten door die mogelijk onduidelijk zijn.

“Verkeer is bijzonder complex,” zegt Daphné. “Het kan drie tot zes maanden duren tot het verkeersdeskundigenverslag wordt ingediend bij het parket. Mensen weten zolang niet wat er precies gebeurd is. Tijdens die periode van onzekerheid proberen we dicht bij de mensen te blijven.”

Voor wie meer informatie en ondersteuning wenst bij de gerechtelijke procedure, werkt het CAW nauw samen met de dienst Slachtofferonthaal, verbonden aan het Justitiehuis. Verschillende keren per jaar komen beide organisaties samen met de politie in een netwerkoverleg slachtofferzorg. “Slachtoffers vallen op die manier niet tussen de mazen van het net,” zegt Daphné.

Zo lang als nodig

Na de eerste telefonische intake volgt meestal een fysieke afspraak op dienst. In uitzonderlijke gevallen gaat het team op huisbezoek. De begeleiding kent geen vaste einddatum of vaste frequentie. Doorgaans zijn er om de twee weken gesprekken, in crisismomenten soms wekelijks. Mensen vinden geleidelijk aan opnieuw stabiliteit en zo daalt de frequentie vanzelf.

Bijzondere aandacht gaat ook naar mensen met blijvende letsels. Daphné noemt dat “levend verlies”: een rouw die dag na dag terugkeert. “Die mensen worden voortdurend geconfronteerd met wat ze verloren hebben. Juist daarom is een sterk steunnetwerk zo belangrijk, ook jaren nadien.”

Wanneer de hulpvragen van een cliënt de mogelijkheden van slachtofferhulp overstijgen, wordt doorverwezen naar een psycholoog of traumatherapeut. “Dat is niet evident,” geeft Daphné toe. “Iemand opnieuw leren vertrouwen op een nieuwe hulpverlener, dat is ook een proces.”

Wat houdt je gaande?

“Als je ziet hoe mensen na het ergste verlies toch lichtpunten vinden en weer verder kunnen, dat raakt me elke keer opnieuw,” zegt Daphné. “Ik sta vol bewondering over de veerkracht van mensen.”