Bart Verhoeven over de wooncrisis in Limburg en de rol van het CAW

De wooncrisis vraagt om structurele oplossingen, maar ook om een andere manier van samenwerken. Daarom kiest CAW Limburg bewust voor een koers waarbij partners uit welzijn, zorg, wonen, lokale besturen en justitie veel nauwer rond mensen samenwerken. Een gesprek met Bart Verhoeven, operationeel directeur bij CAW Limburg.

Uit de jaarcijfers van 2025 van CAW Limburg blijkt dat het aantal mensen met een hulpvraag over wonen sterk stijgt. Wat merk jij daarvan op het terrein?

Bart: ‘In totaal hielpen we in 2025 ruim 3 500 mensen met een vraag rond wonen, 7% meer dan in 2024. Voor ons is het belangrijk dat we vooral blijven kijken naar de mens achter de cijfers. Elke stijging die we zien, staat voor mensen die het moeilijk hebben om een eigen plek te vinden of te behouden.’

‘Meer mensen kloppen bij ons aan voor opvang, woonbegeleiding of hulp bij dreigende uithuiszetting. Dat voelen onze medewerkers van de woonteams dagelijks. Wat vooral opvalt, is dat de groep die net voor de afgrond staat veel groter wordt. Mensen die vroeger nog net rondkwamen, komen in een negatieve spiraal terecht door een onverwachte factuur, een relatiebreuk of gezondheidsproblemen. Als er dan geen betaalbare woning beschikbaar is, belanden zij snel in een situatie waar ze niet meer op eigen kracht uit raken.’

Hoe verklaar je die evolutie?

Bart: ‘De woningmarkt is de kern van het probleem. Wonen wordt voor veel mensen simpelweg onbetaalbaar. Mensen besteden een steeds groter deel van hun inkomen aan huur en energie. Zodra er iets misloopt, ontstaat er onmiddellijk woononzekerheid. Tegelijk loopt het systeem vast. Sociale woningen hebben lange wachtlijsten en de private huurmarkt is duur. Het wordt voor kwetsbare mensen alleen maar moeilijker om hulp of huisvesting te vinden.’

De woningmarkt is de kern van het probleem.

‘Een belangrijke kanttekening is ook dat dak- en thuisloosheid niet meer alleen gaat over mensen die letterlijk op straat leven. We zien koppels, gezinnen met kinderen en jongeren die tijdelijk bij vrienden slapen of van sofa naar sofa trekken. Die verborgen vormen van thuisloosheid groeien enorm.’

Welke impact heeft dat op de werking van CAW Limburg?

Bart: ‘De hulpvragen waarmee onze collega’s op de werkvloer geconfronteerd worden, worden zwaarder en complexer. Dit vergt zeer veel van hen. Tegelijk zien we dat mensen langer in onze verschillende opvanginitiatieven blijven omdat de doorstroom naar betaalbare en kwaliteitsvolle huisvesting vastloopt. Dat verhoogt de druk op het aantal beschikbare opvangplaatsen en zet het hele systeem onder spanning. Het gevolg hiervan is dat mensen die klaar zijn om opnieuw zelfstandig te wonen langer dan nodig in een onzekere situatie blijven zitten.’

Wat is er volgens jou nodig om het tij te keren?

Bart: ‘Dak- en thuisloosheid kan niet enkel binnen het welzijnsbeleid worden opgelost. Een gedegen aanpak vraagt ook om een sterke afstemming met het (sociaal) woonbeleid en met lokale besturen. Er bestaan geen eenvoudige of eenduidige oplossingen. Daarom is een meer geïntegreerde aanpak noodzakelijk waarin preventie, woonbegeleiding, opvang en samenwerking tussen het CAW, zorgpartners, lokale besturen en woonactoren structureel verankerd wordt.’

Hoe vroeger je ingrijpt, hoe groter de kans dat je een uithuiszetting kan vermijden.

‘Het is niet langer voldoende om pas te reageren wanneer mensen dak- of thuisloos worden. We moeten vroeger in hun traject aanwezig zijn, onder meer door uithuiszetting te voorkomen, woonvaardigheden te versterken en mensen te ondersteunen richting duurzame huisvesting.’

Wat betekent dit concreet voor het CAW?

Bart: ‘Teams zullen geconfronteerd blijven met complexe en langdurige trajecten, terwijl de opvangcapaciteit onder druk blijft staan door de beperkte doorstroom naar de woningmarkt. Dat vraagt niet alleen meer samenwerking, maar ook duidelijke beleidskeuzes op het snijvlak van wonen en welzijn.’

Hoe vertaal je die analyse in de toekomstplannen van CAW Limburg?

Bart: ‘De cijfers rond wonen in 2025 kwamen voor ons niet als een verrassing. Precies daarom sloegen we vorig jaar de handen in elkaar met PXL People & Society Research. We stippelden een traject uit dat in april 2026 resulteerde in een Staten-Generaal Dak- en thuisloosheid en een actieplan. De to do-lijst ligt klaar.’

‘Preventie is in het actieplan een prioriteit. In elke eerstelijnszone bouwen we ons aanbod preventieve woonbegeleiding verder uit. We willen sneller signalen oppikken zoals huurachterstal, conflicten met verhuurders of mensen die een instelling verlaten zonder woonoplossing. Hoe vroeger je ingrijpt, hoe groter de kans dat je een uithuiszetting kan vermijden.’

‘Daarnaast bekijken we op welke wijze we onze outreachende werking kunnen versterken. Via straathoekwerk, mobiele teams en partners zoeken we mensen op in hun leefomgeving. We wachten niet tot iemand hulp vraagt, maar leggen zelf het contact. Ook Housing First zal een belangrijke plaats innemen in de toekomstige aanpak van dak- en thuisloosheid.’

Welke rol zie je in dit actieplan weggelegd voor de opvanginitiatieven van CAW Limburg?

Bart: ‘In de toekomst zullen we onze opvang anders organiseren. We willen evolueren van een klassieke opvanglogica naar een geïntegreerd model waarin vroegtijdig ingrijpen, gedeelde verantwoordelijkheid en aanklampende samenwerking centraal staan. Niet alleen om mensen op te vangen wanneer het fout loopt, maar vooral om te voorkomen dat ze hun thuis verliezen en om hen opnieuw perspectief te geven op stabiliteit, veiligheid en een toekomst.’

‘Het huidige thuislozencentrum in Hasselt evolueert naar een Limburgs Centrum voor Directe Opvang en Dispatching, een laagdrempelige nood- en crisisopvang waar mensen snel terechtkunnen en van waaruit we in overleg met partners, lokale besturen en huisvestingsactoren werk maken van meer duurzame oplossingen. Daarnaast blijven we gericht inzetten op de opvang voor specifieke doelgroepen zoals jongeren, ouderen, kwetsbare vrouwen en slachtoffers van geweld.’

We willen evolueren van een klassieke opvanglogica naar een geïntegreerd model waarin vroegtijdig ingrijpen, gedeelde verantwoordelijkheid en aanklampende samenwerking centraal staan.

‘In de regio’s onderzoeken we hoe we onze collectieve opvanginitiatieven kunnen inruilen voor meer gerichte individuele opvang op maat van de noden van de actuele doelgroepen. Hiervoor zullen we ook de samenwerking moeten versterken met partners zoals Wonen in Limburg (WiL), de lokale besturen, de OCMW’s en de brede zorgpartners.’

De nood aan meer en structurele samenwerking met partners keert vaak terug in jouw verhaal. Waarom is dat zo cruciaal?

Bart: ‘Dak- en thuisloosheid los je niet op vanuit één organisatie. De realiteit van mensen stopt niet aan de grenzen van sectoren. We willen groeien naar een systeem waar mensen sneller de juiste hulp vinden en waar professionals beter rond een cliënt samenwerken. Dat vraagt een andere manier van organiseren.’

‘We moeten samen sneller schakelen, informatie beter delen en verantwoordelijkheid opnemen rond cliënten. Daarom willen we als CAW veel nauwer samenwerken met lokale besturen, geestelijke gezondheidszorg, de sector voor mensen met een beperking, beschut wonen, politie, justitie en woonactoren.’

‘Door onze samenwerking met WiL verder te versterken willen we bijkomende woonkansen creëren voor mensen in een kwetsbare situatie. Dat kan onder meer via het inhuren van woningen buiten het sociaal huurstelsel zodat er sneller betaalbare woonoplossingen beschikbaar zijn. Daarnaast willen we ook sterker inzetten op woonbegeleiding voor mensen die kunnen doorstromen naar woningen via versnelde toewijzingen. Op die manier vergroten we de toegang tot wonen en versterken we de slaagkansen op duurzame huisvesting.’

Het actieplan schuift ook de inzet van leegstaande woningen naar voren als idee.

Bart: ‘Mensen blijven soms onnodig lang in opvang omdat er geen betaalbare woning beschikbaar is. Daarom willen we in elke regio leegstaande panden tijdelijk inhuren om mensen sneller een stabiele woonplek te geven. We hopen hiervoor een samenwerking aan te gaan met WiL, Interim Vastgoedbeheer en de lokale besturen. Dat moet wat ademruimte geven. Zonder woonst is het bijzonder moeilijk om andere problemen aan te pakken.’

Zonder woonst is het bijzonder moeilijk om andere problemen aan te pakken.

Wat is volgens jou vandaag de sleutel om de wooncrisis echt aan te pakken?

Bart: ‘Het besef dat wonen een basisrecht is. Er bestaat geen mirakeloplossing, maar zonder voldoende betaalbare en kwaliteitsvolle woningen zullen we de problematiek van woonnood en dak- en thuisloosheid nooit structureel oplossen. Zolang mensen geen toegang vinden tot een betaalbare woning, blijven ook hulpverlening, opvang en begeleiding onder druk staan.’

‘Vanuit het perspectief van het CAW zien we elke dag dat wonen over veel meer gaat dan een dak boven je hoofd. Een stabiele woonomgeving creëert rust, veiligheid en ademruimte. Het is de noodzakelijke basis om ook andere problemen aan te pakken zoals mentale gezondheid, schulden, relationele spanningen of maatschappelijke uitsluiting. Wanneer die woonzekerheid ontbreekt, raken mensen sneller vast in complexe situaties en worden trajecten in de hulpverlening langer en zwaarder.’

‘De plannen en instrumenten bestaan vandaag al grotendeels. De uitdaging ligt in het consequent realiseren ervan en in de bereidheid om als samenleving duidelijke keuzes te maken. Alleen met een geïntegreerde aanpak, waarin wonen en welzijn hand in hand gaan, kunnen we vermijden dat mensen uit de boot vallen.’